Sint Lucia
In de Nederlandse Kerk vieren we ons kerstfeest op de zondag van derde advent. Dit jaar valt dat samen met het feest van Sint Lucia. Hier in Groot-Brittannië is dat geen groot feest, maar in Scandinavië, in het bijzonder in Zweden, is het feest van Lucia een groot en belangrijk feest. In de oude kalender valt 13 december samen met de winterzonnewende, de donkerste dag van het jaar. Daarom is het symbolisch prachtig dat een heilige met de naam Lucia, wat de lichtende betekent, op deze donkerste dag valt. Sint Lucia is een lichtbrenger in de nacht. Op haar heilige feest lopen in het protestantse Zweden in het wit geklede meisjes met een groene krans met brandende kaarsjes in het haar door het dorp en komen huizen en kerken binnen om in de duisternis het licht terug te brengen.
Legende van Sint Lucia
Het feest van Sint Lucia is gebaseerd op de legende van Lucia dat stamt uit de middeleeuwen. Het is een triest martelaarsverhaal. Lucia was een gedoopte christen, die door haar moeder aan een heidense man werd uitgehuwelijkt. Het meisje wees hem af omdat ze zich beschouwde als een bruid van Christus. Ze werd voor straf aan een bordeel verkocht, maar het lukte niet haar daar naartoe te vervoeren, zelfs niet met een kar die werd getrokken door twintig ossen. Voor straf werd ze op de brandstapel gezet, maar het vuur had geen vat op haar. Vervolgens werden haar ogen uitgestoken, voordat ze werd gedood. Lucia, vernoemd naar het licht van Christus, werd zo door haar duistere martelaarsdood een lichtend voorbeeld, een lichtpunt in de duisternis.
’t Het nog nooit zo donker west
De kracht van het feest van Sint Lucia bestaat er volgens mij uit dat haar verhaal ons vertelt dat we ons vast moeten houden aan het licht, juist op de aller donkerste momenten van ons leven. Daarom vieren we haar feest ook in de donkerste dagen van het jaar. Met haar verhaal en haar feest houden we het geloof vast dat we juist in het diepe donker mogen hopen op het licht, zoals prachtig verwoord door de Groningse volkszanger Ede Staal. Hij dichtte: ‘t Het nog nooit, nog nooit zo donker west of het wordt altied wel weer licht.’ Een lied dat met regelmaat op begrafenissen opklonk in mijn tijd als predikant op het Groningerland. Juist in het diepe donker hebben we behoefte aan lichtpunten in de vorm van verhalen en liederen die licht brengen.
Lichtpunt in het nieuwe raam
Soms verschijnt zo’n lichtpunt spontaan en plotseling daar waar je het niet verwacht. Ik ontdekte een lichtpunt toen ik ons nieuwe kerkraam van dichtbij bestudeerde en fotografeerde. Een lichtpunt precies boven de zegenende hand van de Goddelijke boodschapper die in het raam staat afgebeeld. Ik liet het zien aan Thomas Denny die bevestigde dat hij het niet bewust had aangebracht. Het is een cadeau van het glas zelf. Met oog voor zulke lichtpunten kunnen we ook in donkere dagen het leven aan. Zoals Jacqueline van der Linden dicht: Eén ster maakt de lucht minder dreigend. Eén kaars maakt de nacht minder zwart. Eén vonk kan begin van nieuw vuur zijn. Eén noot het begin van een lied.
Ds. Bertjan van de Lagemaat